صفحه اصلی > پیشگیری و مبارزه با بیماری های واگیر > مراقبت بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن > برنامه مراقبت فلج شل حاد 
پنج شنبه ٢٧ مهر ١٣٩٦

کاربر گرامی جهت دسترسی کامل به تمامی قسمت های پورتال معاونت از مرورگر Mozilla Firefox استفاده نمایید ---->  دانلود مرورگر

ایمنی غذا ، از مزرعه تا سفره
اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 1282
 بازدید امروز : 1225
 کل بازدید : 1071375
 بازدیدکنندگان آنلاين : 6
 زمان بازدید : 1/4688
برنامه مراقبت فلج شل حاد

برنامه مراقبت فلج شل حاد :

تعريف استاندارد مورد فلج شل حاد :

وقوع فلج شل و ناگهاني در اندام يك فرد زير ١٥ سال بدون سابقه ضربه

در افراد بالاي 15 سال : گزارش موارد فلج شل حاد فقط در صورتي انجام مي شود كه يك پزشك مشخصا به پوليو مشكوك باشد.

تعريف عاميانه:شروع هر فلج ناگهاني. 

ريشه كني فلج اطفال :

1-       تعريف :

يعني زماني كه هيچ موردي از فلج اطفال بروز نكند و عامل بيماري (ويروس وحشي فلج اطفال ) بطور كامل از محيط حذف شود .

2-       فوايد :

  • صرفه جويي هزينه هاي ايمنسازي جاري عليه فلج اطفال
  • عدم ابتلاء به فلج اطفال در نتيجه از بين رفتن احتمال خطر مرگ و معلوليت ناشي از بروز فلج اطفال
  • كاهش هزينه هاي توانبخشي و درمان و نيز ضايعات رواني ناشي از وجود فرد معلول در خانواده
  • تقويت ديگر برنامه هاي مراقبتهاي بهداشتي اوليه


راهكارهاي حصول به ريشه كني فلج اطفال :

  • ايمنسازي جاري :

واكسن خوراكي فلج اطفال ، واكسن انتخابي سازمان جهاني بهداشت بوده كه اثربخشي 3 دز آن حدودا" 85% مي باشد . هم اكنون اين واكسن بصورت جاري در كشور ما بكار مي رود . ولي حتي اگر پوشش ايمنسازي جاري 100% هم باشد نمي توان بيماري را در جامعه ريشه كن نمود و بايد از 3 روش ديگر ايمنسازي بهره گرفت كه عبارتند از :

  • روزهاي ملي ايمنسازي ( NIDs ) :

يعني روزهايي كه در آن كليه كودكان سنين زير 5 سال بدون توجه به سابقه ايمنسازي قبلي ، واكسن خوراكي فلج اطفال دريافت مي كنند كه موجب قطع انتقال ويروس وحشي و جايگزين آن با ويروس واكسن و دستيابي سريعتر به پوشش بالاي واكسيناسيون در كشور مي شود . اين ايمنسازي بايد 6-4 هفته بعد تكرار شود . زمان اين ايمنسازي بايد هنگامي باشد كه انتقال بيماري به پائين ترين حدخود رسيده باشد ( زمستان و بهار ) .

  • ايمنسازي در پاسخ به بروز موارد فلج شل حاد :

اگر مورد فلج شل حاد كشف شده در روستا مي باشد بايد تمامي كودكان زير 5 سال روستا را واكسينه نمود ولي اگر بيمار مبتلاء به فلج شل حاد ساكن شهر باشد بايد كودكان زير 5 سال پانصد خانوار اطراف بيمار را واكسينه كرد . ايمنسازي بايد در 2 نوبت و بفاصله يكماه صورت گيرد . نكته مهم اينست كه عمل واكسيناسيون بايد بعد از گرفتن نمونه مدفوع از بيمار و يا موارد تماس باشد .

  • ايمنسازي پاك سازي ( Mopping – up ) :

يكي ديگر از راهكارهاي دستيابي به ريشه كني فلج اطفال بوده و در نواحي پرخطر صورت مي گيرد . در اين روش همه كودكان زير 5 سال را بدون توجه به سابقه ايمنسازي قبلي به روش خانه به خانه و بفاصله يكماه واكسينه مي كنند .

  • مراقبت ( ( Surveillance :

بطور خلاصه : مراقبت = جمع آوري اطلاعات براي اقدام .

مراقبت يعني جمع آوري منظم و مستمر ، پردازش ، تجزيه و تحليل و تفسير داده هاي بهداشتي در جريان توصيف و پايش يك واقعه بهداشتي، با اين هدف كه از اطلاعات حاصله جهت برنامه ريزي ، اجرا و ارزيابي مداخله اي بهداشت عمومي و برنامه هاي بتوان استفاده نمود .

مراقبت موجب تعيين جمعيت هاي در معرض خطر و محل هاي پرخطر مي گردد .


* مراقبت فلج شل حاد :

1.بدين معنا كه همه موارد مظنون به فلج اطفال در كليه سنين و افراد مبتلاء به فلج شل حاد از جمله گيلن باره در سنين زير 15 سال بايد مورد جستجو و بررسي قرار گيرند كه از اين طريق مي توان جمعيت هاي در معرض خطر ، مناطق پرخطر و جاهايي را كه ويروس وحشي كماكان وجود دارد شناسايي ، و براي مقابله با آن برنامه ريزي نمود . در شبكه هاي كارآمد هر مورد فلج شل حاد، حداكثر ظرف مدت 7 روز كشف و گزارش مي شود .

2.بررسي بيمار و جمع آوري 2 نمونه مدفوع مناسب** حداكثر طي 14 روز پس از بروز فلج .

3.وصول نمونه ها به آزمايشگاه تحت شرايط مطلوب طي حداكثر 3 روز .

4.ارسال جواب آزمايشگاه به واحد مراقبت فلج شل حاد طي 28 روز .

5.پيگيري بيمار مبتلاء به فلج شل حاد پس از 60 روز بعد از بروز فلج .

6.طبقه بندي نهايي مورد مبتلاء به فلج شل حاد حداكثر ظرف 90 روز پس از بروز فلج .

7.تمام موارد فوق بايد به دقت در فرم بررسي *** بيمار بصورت تايپ در 3 نسخه تايپ شده و در مركز بهداشت شهرستان ، استان و اداره كل پيشگيري و مبارزه با بيماريها نگهداري شوند .

مراقبت فعال :

            بمنظور اطمينان از مراقبت جاري فلج شل حاد و پايش آن ، مراقبت فعال به صورت هفتگي به اجرادرمي آيد بدين منظور فرم شماره1 و2**** پايش هفتگي تكميل وارسال مي گردد.

-     فرم شماره 1 به صورت هفتگي توسط كارشناس مسئول بازديد كننده تكميل خواهد شد . ستون نام واحد زماني تكميل مي شود ، كه مورد مثبت يافت شده باشد كه در اين صورت نام بخش و بيمارستان قيد مي گردد . در رديفهاي بعدي تعداد AFP گزارش شده ، گزارش نشده و جمع موارد صفر به صورت بستري و سرپايي در ستون مربوط قيد مي گردد . حتما" به ستون ذكر دلايل عدم گزارش توجه خواهد شد . اين فرم تكميل شده در آخر هر هفته به نحوي به مركز بهداشت استان ارسال خواهد شد كه اولين روز هفته بعد از نظر رئيس مركز بهداشت استان بگذرد .

-     فرم شماره 2 توسط مركز بهداشت استان تكميل مي شود . در ستون اول نام شهرستانهاي استان قيد شده در ستونهاي بعدي بر حسب مورد ، تعداد موارد AFP گزارش شده و نشده و مجموع آن بر حسب بستري و سرپايي تكميل مي شود . توجه شود در شهرستاني كه موردي مشاهده نگرديده فرم با ذكر مورد صفر تكميل خواهد شد . اين فرم در روز اول هفته تكميل شده يك برگ آن به دفتر رياست دانشگاه علوم پزشكي و برگ ديگر به اداره كل پيشگيري و مبارزه با بيماريها نمابر خواهد شد .


مشروح اقداماتي كه بايد پس از كشف هربيمار مبتلاء به فلج شل حاد در شبكه بهداشت و درمان كشور صورت گيرد بصورت ذيل است :

× پس از دريافت گزارش كشف مورد فلج شل حاد توسط مركز بهداشتي درماني ، صحت گزارش ، بررسي شده و پس از تأئيد ، بلافاصله مشخصات و آدرس بيماري بصورت (تلفني دورنگار) به مركز بهداشت شهرستان گزارش شود و اقدام به تكميل فرم بررسي گردد .

× مركز بهداشت شهرستان پس از دريافت گزارش ، بايد در كوتاهترين زمان ممكن به بيمار مراجعه و پس از تأئيد فلج شل حاد :

1-         فرم بررسي را تكميل كند ،

2-         اطرافيان بيمار را بمنظور يافتن موارد فلج ديگر معاينه نمايد ،

3-              دو نمـونه مدفوع مناسب از بيمار تهيه كند (بمنظور حصول اطمينان از ارسال بموقع نمونه ها، مركز بهداشت شهرستان مي تواند رأسا" نسبت به ارسال نمونه ها اقدام كرده و از آزمايشگاه رسيد دريافت نمايد )

4-         فرم درخواست آزمايش نمونه* را تكميل و به دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران ارسال نمايد ،

5-         در صورتيكه بيمار همزمان چهار مشخصه ذيل : ( سن زير 5 سال شروع فلج همراه با تب كامل شدن فلج ظرف 4 روز فلج غير قرنيه اندام ها ) را داشته باشد از اطرافيان بيمار نيز 5 نمونه جمع آوري و ارسال كند ،

6-         گزارش فوري به مركز بهداشت استان ،

7-         پيگيري روز 60 بمنظور آگاهي از چگونگي وضعيت فلج باقيمانده را انجام دهده ،

8-         به مركز بهداشتي درماني پس خوراند بدهد ،

9-         اطرافيان و موارد تماس را به طريقي كه قبلا" ذكر شد واكسينه نمايد .

10- مركز بهداشت استان به صورت ماهانه فرم خلاصه اطلاعات* موارد فلج شل حاد را به اداره كل پيشگيري و مبارزه با بيماريها ارسال نمايد .

نمونه مناسب : 

-          حداقل حدود 10 گرم باشد ( باندازه ناخن شست دست )

-          نمونه ها بفاصله 24 ساعت از يكديگر گرفته شود،اگربيمار قادر به دفع مدفوع نيست مي توان سواب ركتال تهيه كرد .

-          نمونه ها يا سواب را بايد داخل ظرفهاي استريل شيشه اي يا پلاستيكي درب پيچ دار قرارداد .

-     نمونه ها بايد در 8-4 درجه سانتيگراد حمل شود يا در 20- درجه سانتيگراد نگهداري شود بنابراين براي حمل نمونه ها بايد كلدباكس و آيس پك در دسترس باشد .

-          نمونه ها بايد حداكثر ظرف 14 روز پس از بروز فلج از بيمار تهيه شود .

-         نمونه ها با رعايت زنجيره سرما و طي حداكثر 72 ساعت به آزمايشگاه واصل گردد .

× مركز بهداشت استان مورد فلج شل حاد را به رياست دانشگاه و نيز اداره كل پيشگيري و مبارزه با بيماريها بصورت تلفني اعلام نمايد .

× اداره كل مبارزه بابيماريهاپس از وصول نتيجه آزمايش نمونه هاازآزمايشگاه ملي فلج اطفال، بلافاصله نتيجه را به دانشگاهها اعلام نمايد .

چگونگي تكميل و ارسال فرم بررسي موارد فلج شل حاد :

تكميل فرم بررسي ظرف 60 روز حاصل مي شود و حداكثر تا يك ماه بعد از آن بايد طبقه بندي نهايي * در كميته استاني طبقه بندي فلج اطفال صورت گرفته و آنگاه فرم تكميل شده به اداره كل پيشگيري و مبارزه با بيماريها ارسال گردد . بعبارت ديگر فرم بررسي شامل نتيجه گيري روز 60 و طبقه بندي نهايي و ذكر تشخيص نهايي حداكثر بايد در مدت 90 روز به اداره كل پيشگيري و مبارزه با بيماريها واصل گردد .

تشخیص های افتراقی فلج شل حاد و نقش آن در نظام مراقبت فلج شل حاد