صفحه اصلی > توسعه شبکه و ارتقاء سلامت > آموزش بهورزی 
جمعه ٠٣ آذر ١٣٩٦

کاربر گرامی جهت دسترسی کامل به تمامی قسمت های پورتال معاونت از مرورگر Mozilla Firefox استفاده نمایید ---->  دانلود مرورگر

ایمنی غذا ، از مزرعه تا سفره
اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 8107
 بازدید امروز : 744
 کل بازدید : 1115161
 بازدیدکنندگان آنلاين : 3
 زمان بازدید : 1/5781
آموزش بهورزی

تاریخچه بهورزی

از سال 1319 هجری شمسی تا سال 1351  چندین تجربه با عناوین طرح تربیت بهدار ، طرح سپاه بهداشت ، طرح تربیت بهدار روستا ، طرح سلسه وطرح رضاییه به اجرا گذاشته شد از این میان این طرح ها ،طرح تحقیقاتی « نحوه توسعه خدمات پزشکی و بهداشتی در ایران معروف به طرح رضائیه که بطور مشترک توسط سازمان جهانی بهداشت و دانشکده بهداشت و وزرات بهداری در روستایی چنقرالوی پل در رضائیه ( ارومیه فعلی) استان آذربایجان غربی در سال 1351 به اجرا در آمد  بطور رسمی به عنوان شیوه اصلی گسترش خدمات بهداشتی درمانی پذیرفته شد.

راهبرد اصلی این طرح، تربیت و بکارگیری عوامل غیرپزشک برای ارائه مراقبت های اولیه بهداشتی بود واحدهای ارایه کننده این خدمات را خانه بهداشت، کارکنان زن را بهورز و کارکنان مرد را بهداشت یار می نامیدند.در سال 1356 فقط یک سال قبل از انقلاب، وزارت بهداری، از میان طرح هایی که به اجرا در آمده بود بطور رسمی، طرح رضائیه را بعنوان شیوه اصلی گسترش خدمات بهداشتی درمانی پذیرفت و تلاش خود را برای اجرای گسترده تر طرح در سراسر کشور بکار بست.

در تابستان 1359 مرحوم دکتر سیروس پیله رودی که  در دوره MPH  تحصیل می کردند واحدهای فعال طرح رضائیه را  در دوره کار آموزی از نزدیک بررسی و در گزارش خود نتایج بررسی را با بیان اشکالات طرح ،تلاش شد با برقراری ضوابط اجرایی مناسب از معایب طرح رضائیه اجتناب شود و پس از اصلاح ایرادات طرح ، نسبت به تدوین طرح های گسترش شبکه های بهداشتی درمانی اقدام گردید.

از افتخارات استان آذربایجانغربی اینست که نام یکی از روستاهای این استان به عنوان اولین خانه بهداشت بنام حیدرلو (وابسته به مرکز بهداشتی درمانی چونقرالوی پل) در سند سازمان جهانی بهداشت در سال 1352 ثبت گردیده است.

مرکز آموزش بهورزی

در راستای تحقق اهداف نظام سلامت در کشور مراکز آموزش وبازآموزی بهورزان با هدف بهره مند کردن خانه های بهداشت از بهورزان دارای مهارت کافی و آموزش برنامه های سلامت به کارکنان تاسیس گردیده اند. این هدف از طریق آموزش و تربیت بهورزان قبل از استخدام و بازآموزی آنان، برگزاری کلاس های آموزشی بدو خدمت کارکنان ورودی به نظام بهداشتی، مشارکت در آموزش دانشجویان در دوره های جامعه نگر، مشارکت در ارتقاء برنامه های آموزشی وکارآموزی دانشجویان و ساير موارد محقق خواهد شد. مركز آموزش بهورزی  واحدی است ستادی و زیر مجموعه مرکز بهداشت شهرستان با فضای فیزیکی مستقل ودارای بخش اداری آموزشی و بخش رفاهی که  کادر آموزشی شامل مدیر مرکز آموزش  بهورزی ، مربیان بهورزی ( کارشناس بهداشت عمومی،  بهداشت خانواده ،مامایی ، پرستاری ، بهداشت محیط وحرفه ای ) وکادر  اداری شامل (متصدی امور دفتری ناظم اقامتگاه دختران وپسران ، ماشین نویس ، سرایدار ، متصدی سمعی بصری، راننده  می باشد که به منظور توسعة امكان آموزش براي گروه هاي وسيع تر و با كيفيت مناسب ترو مشاركت ساير افراد و واحد ها از حوزه مرکز بهداشت  شهرستان و ساير حوزه ها در نظرگرفته شده است .

 سایر وظایف مرکز آمو زش بهورزي

·         تامین امکانات رفاهی دانش آموزان ( طبق آیین نامه )

·         اجراي برنامه هاي آموزش نظري – عملی و کار آموزي و

ترتیب حضور فعال و مستمر مربیان در کلیه مراحل آموزشی

·         برگزاري آزمونهاي پایان هر پایه و مشارکت در آزمون نهایی

·         برگزاري برنامه آموزشی دوره آموزش ماما روستا (طبق آیین نامه ماما روستا )

·         برگزاري برنامه آموزشی دوره آموزش بهورز ماما (طبق آیین نامه بهورز ماما )

·         تدوین طرح درس روزانه و کلی و چک لیست هاي آموزشی

·         برگزاري امتحانات هر پایه در طول دوره آموزش

·         تامین محیط سالم اجتماعی براي دانش آموزان در حال تحصیل و نظارت بر رفتار و انضباط آنان

·         بر پایی اردوهاي علمی ، فرهنگی ، تفریحی دانش آموزان بهورزي در معیت مربیان

·         اجراي آموزش عملی و کارآموزي کمکهاي اولیه و...... در بیمارستان 

·         همکاري با فصلنامه بهورز , جمع آوري و استخراج نیازهاي آموزشی بهورزان شاغل از طریق فرم هاي نیاز سنجی کارکنان جهت ارسال به دفتر فصلنامه

·         تهیه و جمع آوري مطالب آموزشی مناسب از پرسنل جهت ارسال به دفتر فصلنامه

·         طراحی و برنامه ریزي و اجراي برنامه هاي آموزشی غیر حضوري ( از راه دور ) بهورزان و برگزاري آزمون فصلنامه بهورز

·         تشکیل کمیته آموزش شهرستان ( متشکل از رئیس مرکز بهداشت شهرستان , مسئولین ستادي بر حسب مورد ، مدیر مرکز آموزش بهورزي )که به منظور اجراي وظایف زیر صورت می گیرد.

 1 -  نیازسنجی آموزشی به صورت متمرکز و بررسی اطلاعا ت ماندگار از دوره هاي برگزار شده پس از شش ماه جهت بهورزان و با همکاري واحدهاي ستادي

2 - اعلام نتایج نیاز سنجی ها به واحد هاي ستادي

3 - دریافت نیازهاي آموزشی کارکنان از واحدهاي مختلف مرکز بهداشت شهرستان

4 - تطبیق نیازهاي واحدها با نیاز واقعی بهورزان و شرایط موجود

5 - برنامه ریزي جهت اجراي دوره هاي آموزشی با همکاري واحدهاي ستادي

6 -  نظارت و ارزشیابی کلاسها و کارگاههاي برگزار شده بر اساس چک لیست ( تهیه طرح درس ، پیش آزمون و پس آزمون، نحوه تهیه سئوالات , انتخاب مربی و ... )

7 - ارزشیابی دوره هاي آموزش در حین اجرا و بعد از پایان دوره به منظور بررسی و تجزیه و تحلیل پیشنهاد ها و تعیین نارساییها و ارائه فرمهاي لازم جهت رفع نارسائیها و بهبود آموزش

8 - تدوین منابع آموزشی از طریق تالیف , ترجمه کتب , مجلات و مقالات علمی

9 - مشارکت در برنامه ریزي و برگزاري سمینارهاي آموزشی , ارزشیابی آنها و تجزیه و تحلیل نظرات و پیشنهادات شرکت کنندگان و انعکاس آن به مسئولین اجرایی

10 - بررسی سیاستها و خط مشی هاي نظام اداري کشور در زمینه آموزش کارکنان دولت

11-  شناسایی استراتژیها و جهت گیریها ي آموزشی

12 - بررسی و اظهار نظر نسبت به مسائل و مشکلات آموزشی و ارائه طرحهاي اجرایی مناسب

13 - انجام مطالعات و پژوهش در زمینه برنامه هاي آموزشی اجرا شده در سطح آموزش و اجرا

14 - بررسی و شناخت نیازهاي آموزشی تخصصی مدیریت و ارائه طرحها و برنامه هاي مناسب با همکاري واحدهاي مرتبط مرکز بهداشت

15 - تعیین روش و شیوه آموزش با هماهنگی واحدهاي ستادي

16 - تامین و پیگیري ایجاد فضا و وسایل کمک آموزشی مناسب

  • تذکر: دبیر کمیته آموزش مدیر مرکز آموزش بهورزي می باشد .
  • شرکت درجلسات ادغام برنامه هاي جدید و همکاري و مشارکت در اجراي برنامه ها و انتقال آموزشها به سایر رده ها

* توجه : لازم است جهت برگزاري هر چه بهتر آموزشها با هماهنگی مدیرمرکز از مربیان توانمند در امر تدریس استفاده گردد .

 خانه هاي بهداشت آموزشی

لازم است هر مرکز آموزش بهورزي 2 تا 5 خانه بهداشت آموزشی براي کار آموزي  دانش آموزان پایه اول و هم چنین آشنا نمودن کارکنان بدو خدمت و کار آموزي دانشجویان در اختیار داشته باشد .

الف) خانه بهداشت آموزشی که با هماهنگی مرکز بهداشت شهرستان انتخاب می شود  باید داراي مشخصات زیر باشد :

  • حتی الامکان نزدیکترین فاصله را با مرکز آموزش داشته باشد
  • داراي بهورزان و پرسنل شاغل آگاه ،مطلع و با تجربه بوده که مدت یک هفته در مرکز نکات لازم را در ارتباط با حضور مربیان، دانش آموزان،دانشجویان و نحوه کار آنان فرا گرفته باشند.
  • داراي تجهیزات و وسایل استاندارد باشند ( داراي شاخصهاي مورد انتظار مناسب باشند )
  • جمعیت بالاي 1000 نفر و داراي حداقل یک روستاي قمر باشند
  • تحت پوشش یک مرکز بهداشتی درمانی فعال باشند .

ب)  دانش آموزان بهورزي پس از آموزش نظري عملی پایه اول کار آموزي خود را به مدت 15 هفته زیر نظر مستقیم مربیان در خانه هاي بهداشت آموزشی و مراکز بهداشتی درمانی شهري و روستایی آموزشی طی می کنند.

ج ) براي انجام کارآموزي دانش آموزان بهورزي در پایه اول برحسب ضرورت و امکانات می توان از دو روش بیتوته در خانه بهداشت آموزشی و یا تردد بین خانه بهداشت و مرکز آموزش بهورزي استفاده نمود . درصورت اقامت دانش آموزان، تجهیزات زیستی و مواد غذایی مورد نیاز باید از طریق مرکز بهداشت شهرستان تامین گردد.

 خانه بهداشت دانش آموزي

خانه بهداشت دانش آموزي محل کارآموزي دانش آموزان است که ممکن است قبلاٌ راه اندازي شده و داراي بهورز فارغ التحصیل باشد در غیر اینصورت لازم است قبل از شروع کار آموزي دانش آموز ، خانه بهداشت توسط مرکز بهداشت شهرستان تجهیز و راه اندازي گردد.

مراکز بهداشتی درمانی روستایی آموزشی

 براي آشنایی با وظایف مرکز بهداشتی درمانی و روند کار در آنها ،بویژه نظام ارجاع و برنامه هاي پزشک خانواده، ضرورت دارد دانش آموزان

طبق برنامه و بر اساس نیاز درپایه اول دریک مرکز کارآموزي نمایند.

تجهیزات این مرکز باید حتی الامکان کامل و استاندارد و داراي پزشک خانواده

 فعال و نیروي انسانی با تجربه و آشنا با نظام شبکه هاي بهداشتی باشد .

 باید زنجیره ارجاع بین خانه هاي بهداشت تابعه و این مرکزبرقرار شده باشد.

 مراکز بهداشتی درمانی شهري آموزشی

به منظور کارعملی در زمینه ایمن سازي و کمک هاي اولیه ( تزریقات،پانسمان،کنترل علایم حیاتی و غیره .... ) لازم است دانش آموزان مدت یک هفته درپایه اول ، کارعملی درس ایمنسازي و کمک هاي اولیه را دراین مراکز طی نمایند.

ارائه ساعات عملی دروس کمکهاي اولیه،مراقبت اطفال،مراقبت دوران بارداري، ایمن سازي درپایه دوم با حضور مربیان صورت می گیرد.

درصورتی که بار مراجعات در مراکز بهداشتی درمانی شهري براي ارائه خدمات کمک هاي اولیه کم باشدمی توان از بخش اورژانس بیمارستان نیز براي آموزش کمک هاي اولیه استفاده شود.

 تسهیلات زایمانی- بخش زایمان و نوزادان بیمارستان

براي آموزش عملی و کار آموزي دانش آموزان زن درپایه دوم آموزشی در زمینه کمک به زایمان طبیعی باید امکان آموزش صحیح آنان در بخش زایمان و یا مرکز تسهیلات زایمانی فراهم گردد.

در طول دوره کار آموزي هر دانش آموز زن باید حداقل در 6-4 زایمان طبیعی به ماما کمک کند.

ارائه ساعات عملی و کارآموزي ماماروستا وبهورز ماما نیز با حضور مربی مامایی در این مکان ها انجام می گیرد.( مطابق آئین نامه ماماروستا وبهورز ماما)

کارگاه هاي بهداشت محیط و حرفه اي

براي آموزش عملی بهداشت محیط و حرفه اي دانش آموزان بهورزي لازم است با هماهنگی واحد بهداشت محیط و حرفه اي شهرستان و سایر واحدهاي ارائه خدمت به تشخیص مربی ، امکانات لازم براي آموزش در مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی ،اماکن عمومی ،تاسیسات بهداشتی آب و فاضلاب و کارگاه هاي کار با حضور مربی فراهم گردد.

 ستاد شبکه ، مرکز بهداشت شهرستان و بیمارستان

به منظور انجام کار عملی آشنایی با نظام ارائه خدمات بهداشتی درمانی لازم است دانش آموزان به اتفاق مربیا ن به بازدید از این فضاها بپردازند

استان آذربایجانغربی درحال حاضر دارای 10 مرکز آموزش بهورزی فعال می باشد. که شامل :مراکز آموزش بهورزی ارومیه،  بوکان، خوی،  سردشت،  سلماس شاهیندژ ،ماکو ،مهاباد، میاندوآب، نقده

 

برنامه آموزشی دوره کاردانی رشته بهورزی

مجموعه قوانین و مقررات استخدامی و اداری :  عدم استفاده بهورزان از روپوش سفید در محل خدمت

 

مجموعه کتب بهورزی
بهداشت محیط
بهداشت مدارس
مباحث مقدماتی
مبانی بهداشت و کار در روستا
سلامت مادران